Dezentjé denkt... Kennis = toekomst
Het is even wennen na de stevige koudegolf van de afgelopen weken: dooi, in combinatie met grauwe, oer-Hollandse luchten. Naar buiten kijkend gaan mijn gedachten onvermijdelijk naar de snelheid waarmee diezelfde donkere wolken zich samenpakken boven de toekomst van ons land. We willen zo graag een robuuste kenniseconomie bouwen, gestoeld op een sterk kennislandschap. Maar die ambitie staat onder druk. En ik zie nog lang niet altijd de benodigde eensgezindheid.
Kennis is onze toekomst. Het is precies daarom dat ook FME stevig de schouders heeft gezet onder het Masterplan Bèta en Technologie, waarin de topsectoren beschrijven hoe ze het toenemende tekort aan technici te lijf willen gaan. Maandag was de overhandiging van het plan aan minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Als voorvrouw van de technologische industrie ben ik enorm blij dat het er ligt.
Dat er iets moet gebeuren – en snel – staat vast. Het zijn grotendeels onze bedrijven die kampen met een tekort aan technici. Dat tekort wordt steeds nijpender en is op termijn een levensgevaarlijke ontwikkeling. Zonder gouden handen en hoofden staat de welvaart van ons land op het spel. Gelukkig leeft dit besef in Den Haag inmiddels ook. Het is althans een geluid wat steeds vaker en sterker doorklinkt.
En toch zit ik deze dag met een dubbel gevoel. Tegenover het groeiende besef in Den Haag zie ik tegenstrijdigheden in beleid. Bovendien zwellen de geluiden waarmee onze bedrijven hun ongenoegen over de kwaliteit van het onderwijs kenbaar maken steeds sterker aan. Niet alleen de instroom is te laag, vraag en aanbod sluiten ook niet aan.
Bedrijfsscholen schieten als paddenstoelen uit de grond en Nederlandse bedrijven nemen inmiddels een derde van de kosten van het beroepsonderwijs voor hun rekening. In een land waarvan de overheid 40 miljard euro belastinggeld in het onderwijs investeert durf ik dat bizar te noemen. Het is in deze tijd noodzakelijk dat opleidingen arbeidsmarktrelevant zijn, zodat jongeren aan de slag kunnen als ze van school komen. Anders smijten we miljarden euro’s over de balk terwijl we opleiden voor de bijstand. Dat moeten we niet willen.
Natuurlijk ben ik blij dat inmiddels breed wordt onderkend dat kennis en techniek twee onmisbare elementen zijn om de enorme maatschappelijke vraagstukken op te lossen die op ons afkomen. Maar tegelijkertijd begrijp ik niet dat het kabinet een wetsvoorstel over het sociaal leenstelsel naar de Tweede Kamer stuurt dat bètatechnische studenten financieel extra hard treft, omdat ze een masteropleiding volgen die twee in plaats van één jaar duurt. Zo ontmoedigen we jongeren de bètakant te kiezen en lossen we het tekort aan technici nooit op!
Gelukkig worden mijn zorgen gedeeld door veel andere organisaties. Gezamenlijk hebben we deze week in een ultieme poging getracht de Tweede Kamer van de ernst van de zaak te doordringen. Ik hoop van harte dat we daarin zijn geslaagd. Als wij écht willen bouwen aan een toekomstbestendige kenniseconomie, dan moeten we met zijn allen dezelfde koers varen. Met het Masterplan Bèta en Technologie ligt er een voorzet. Nu is het zaak de daad bij het woord te voegen, eensgezind en doordrongen van de urgentie. Als we de juiste stappen zetten, dan kunnen we ervoor zorgen dat die donkere wolken van nu niet meer dan een weliswaar hardnekkige, maar uiteindelijk tijdelijke depressie zijn geweest.
